can sıkıntısı

The Methodological Descriptivists’ reasoning is known in social philosophy as the “Well, Everybody Does It” fallacy — i.e., if a lot of people cheat on their taxes, that means it’s somehow morally OK to cheat on your taxes. Ethics-wise, it takes only two or three deductive steps to get from there to the sort of State of Nature where everybody’s hitting each other over the head and stealing their groceries.

- David Foster Wallace, Authority and Usage (Consider the Lobster)

It is sometimes tempting to imagine that there can be such a thing as a private language. Many of us are prone to lay-philosophizing about the weird privacy of our own mental states, for example; and from the fact that when my knee hurts only I can feel it, it’s tempting to conclude that for me the word ‘pain’ has a very subjective internal meaning that only I can truly understand. This line of thinking is sort of like the adolescent pot-smoker’s terror that his own inner experience is both private and unverifiable, a syndrome that is technically known as Cannabis Solipsism. Eating Chips Ahoy! and staring very intently at the television’s network PGA event, for instance, the adolescent pot-smoker is struck by the ghastly possibility that, e.g., what he sees as the color green and what other people call “the color green” may in fact not be the same color-experiences at all: the fact that both he and someone else call Pebble Beach’s fairways green and a stoplight’s GO signal green appears to guarantee only that there is a similar consistency in their color-experiences of fairways and GO lights, not that the actual subjective quality of those color-experiences is the same; it could be that what the ad. pot-smoker experiences as green everyone else actually experiences as blue, and that what we “mean” by the word ‘blue’ is what he “means” by ‘green’ etc. etc., until the whole line of thinking gets so vexed and exhausting that the a. p.-s. ends up slumped crumb-strewn and paralyzed in his chair.

The point here is that the idea of a private language, like private colors and most of the other solipsistic conceits with which this reviewer has at various times been afflicted, is both deluded and demonstrably false.

- David Foster Wallace, Authority and American Usage (Consider the Lobster)

Eğleniyorlardı. Yaşıyorlardı. Ve ben, kafamın içine ve yalnız kendi ruhuma kapanmakla onların üstünde değil, altında bulunduğumu anlıyordum. Şimdiye kadar zannettiğim gibi, kitleden ayrılmanın bir hususiyet, bir fazlalık değil, bir sakatlık demek olduğunu hissediyordum. Bu insanlar dünyada nasıl yaşamak lazımsa öyle yaşıyorlar, vazifelerini yapıyorlar, hayata bir şey ilave ediyorlardı. Ben neydim? Ruhum, bir ağaç kurdu gibi beni kemirmekten başka ne yapıyordu? Şu ağaçlar, onların dallarını ve eteklerini örten karlar, şu ahşap bina, şu gramofon, şu göl ve üzerindeki buz tabakası ve nihayet bu çeşit çeşit insanlar hayatın kendilerine verdiği bir işi yapmakla meşguldüler. Her hareketlerinin bir manası vardı, ilk bakışta göze görünmeyen bir manası. Ben ise, dingilden fırlayarak, boşta yuvarlanan bir araba tekerleği gibi sallanıyor ve bu halimden kendime imtiyazlar çıkarmaya çalışıyordum. Muhakkak ki dünyanın en lüzumsuz adamıydım. Hayat beni kaybetmekle hiçbir şey ziyan etmeyecekti. Hiç kimsenin benden bir şey beklediği ve benim hiç kimseden bir şey beklediğim yoktu.

- Sabahattin Ali, Kürk Mantolu Madonna

Gecenin siyah pikesine karşın Sarışın, o kadar sarışın o sarışın kadın, ben tam kelle paça derdindeyken buluyor beni. “Sen iskorpit misin?” diyorum, “Sinarit misin?” diyorum, “Yoksa yahu yahu istavrit mi?” diyorum. Susuyor. İt diyorum, git diyorum, anlamıyor. Ama susuyor, fazla uzun susuyor ve susarak benim söylediklerime benden derin bir mana ile vâkıf olduğunu belirtmiş oluyor. Ben balık adlarından kalkarak onu itiyorum, ama o bundan bütün bir hayatlık külliyatı bir an kavrayıp bırakmışçasına bir ağırlık hali yaratıyor. Tanıyınız bunları, tükürünüz bunlara. Ben yapamam, benim gücüm yok, benim sol yanım ağrıyor.

- Murat Uyurkulak, Tol

Börek bitti, çok açım ve denizin kalabalık bir lügatı olduğuna, ona bakarsam, onunla konuşursam çoğalacağıma, balık adlarına benzeyen yepyeni kelimeler edineceğime inanırım. “Lüfür” mesela, hafif küfür demek için güzel bir kelime değil mi? Çok canlı, büyük kitleleri anlatmak için “vardalya” desek mesela? Kötü, bayat esprilere, şöyle homurdanır gibi, aşağılar bir tonla “homsi” desek fena mı olur? Çok başarısız düşünceler bunlar, öyle değil mi götlek tefaller?

- Murat Uyurkulak, Tol

Ankara mı dediniz? Emin misiniz? Peki ben Ankara’da ne yapacağım? Ya da şöyle söyleyeyim: Ey Ankara ben seni ne yapayım? Ulan sende bir tek tanıdığım yok, bir tek sevdiğim yok, sende ben yokum, sende Şadi yok, sende Adnan yok, sende şiir yok, sende merhamet yok, sende şeref yok, sende hürriyet yok, sende zaman yok, sende ufuk yok! Ey Ankara, sende zulüm var be, zulüm, zulüm!

- Murat Uyurkulak, Tol

Geç vakit kalkınca kızdım kendime. Güneş duvara yapışmış, terden her yerim her yerime yapışmış, dilim damağıma yapışmış, haysiyet kasığa yapışmış. Peygamberler geç kalkmaz, sarhoş olmaz, akşamdan kalma da olmaz, olmamalı. Ve peygamberler boşalır mı?

- Murat Uyurkulak, Tol

Bir peygambere karşı koyabilir mi hiç Coşkun? Onun iki göz evinde, bana sunduğu küçük gözdeyim şimdi, o ilahi ânı bekliyorum. Vakit gece yarısını çoktan geçti, sarhoşum, kutsal kelimeler beklerken adımı hatırlamıyorum artık, yatağımın baş ucundaki yarılanmış şarabı yarına saklamalı mıyım, peygamberlerin şarap hakkı kaçtır?

- Murat Uyurkulak, Tol

Kaçmalı mı…
Kaçmamalı…
Çünkü sıkıntı öldürür. Ve ama sıkıntı öldürüyor. Acı ve öfke değil, ama sıkıntı öldürüyor. Çok geçici, anlık, masum, makul olabiliyor sıkıntı, ama öldürüyor. Sıkıntı eğlence istiyor, tatil istiyor çünkü. Tatil çoğulluğa, çoğulluk gövdelere, yeni kelimelere, yeni yüzlere yol açarak öldürüyor. Sıkıntı davet ediyor, açıyor. Acı ortak olmayanı defediyor, kapatıyor. Sıkıntı çözüyor, öfke bağlıyor. Sıkıntı plan program demek çünkü. Program yazlıklara savuruyor, sayfiyelere, yumuşak içkilere, pahalı yemeklere yol açarak çözüyor. Acı kendi yasasını durmadan fısıldıyor, öfke hatırlatıyor oysa: Dağılmayın, unutmayın, yetinin, oturun oturduğunuz yerde. Ama sıkıntı savuruyor, parçalıyor, gebertiyor. Sıkıntı kutlamalar, şenlikler istiyor çünkü. Sıkıntı ille de dans diyor, kahkaha diyor, acının da öfkenin de içini boşaltıyor. Acı ve öfke korkuyu yeniyor, sıkıntı okşuyor. Sıkıntı arzuyu kaşıyor, acı ve öfke terbiye ediyor. Acı değil, öfke değil, sıkıntı öldürüyor.
Sıkıldılar. Yakışmadı.

- Murat Uyurkulak, Tol

Gövdesi de, kolları da, parmakları da incecikti. Dalgalı, küt saçları küçücük kulaklarının üzerine düşüyor, her hareket edişinde bir buklesi, dünyanın en güzel fizik kuralları eşliğinde ileri geri sallanıyordu. İyi eğitilmiş, çok sevilmiş, sağlıklı yemekler yemiş, sevişmeyi erken öğrenmiş kolejli kızların akıl uçuran duruluğu vardı beyaz yüzünde. Geniş geniş güldüğünde dudaklarının kenarları sivri uçlu birer hançer gibi neredeyse kulaklarına dek uzanıyor, kibar bir eğimle iki yana dizili inci dişleri, insanda yalama isteği uyandırıyordu.

- Murat Uyurkulak, Tol

Biliyorum, dürüst bir adam değilsin, korkaksın, it gibi yaşayıp gidiyorsun. Yalnızlıkla, susarak, her gün iki kez attırarak bedel ödediğini sanıyorsun, ama kimin umurunda? Kendinden ne kadar iğrensen, şu geçirdiğin boktan yıllara ne kadar hayıflansan yeridir. Acınacak haldesin, bana kalırsa şöyle iyi bir pataklanman da lazım ya, neyse.”
Karşımda, böyle dehşetli bir kayıtsızlıkla konuşmasına sinirleniyor, ama söylediklerinden ince bir zevk duymaktan da kendimi alamıyordum.

- Murat Uyurkulak, Tol

Annemin ağzı fazla bozuktu.
Herhalde sadece benim korkmadan bakabildiğim, baştan başa izlerle kaplı yüzünün ortasında, buruşuk bir yaraya benzeyen ağzını açar ve her seferinde aynı şeyi söylerdi: “Bizi düzdüler. Çocuklarımızı da düzecekler. İçlerinde ne kadar tarih, dua, silah ve dahi şan varsa üzerimize kusacaklar…”
Annem biraz kaçıktı. İlkokula başlamıştım, intihar etti.

- Murat Uyurkulak, Tol

PLAGIARISM

Cain killed his brother for plagiarizing one of his favorite little poems, which went like this:

Willows whiten, aspens quiver,
Little breezes dusk and shiver
Through the wave that runs for ever
By the island in the river.

Unable to thwart the fury of a poet scorned, unable to continue writing as long as he knew that the pirates pens-sans would reap the booty of his industry, unable to suppress the question If iambs not for me, what will be for me?, he, unable Cain, put an end to literary larceny forever. Or so he thought.

But much to his surprise, it was Cain who was caned, Cain who was cursed to labor the earth, Cain who was forced to wear that terrible mark, Cain who, for all of his sad and witty verse, could get laid every night, but didn’t know anyone who had read a page of his magnum opus.

Why?

God loves the plagiarist. And so it is written, “God created humankind in His image, in the image of God he created them.” God is the original plagiarizer. With a lack of reasonable sources from which to filch—man created in the image of what? the animals?—the the creation of man was an act of reflexive plagiarizing; God looted the mirror. When we plagiarize, we are likewise creating in the image and participating in the completion of Creation.

Am I my brother’s material?

Of course, Cain. Of course.

- Jonathan Safran Foer, Everything Is Illuminated

ART

Art is that thing having to do only with itself—the product of a successful attempt to make a work of art. Unfortunately, there are no examples of art, nor good reasons to think it will ever exist. (Everything that has been made has been made with a purpose, everything with an end that exists outside that thing, i.e., I want to sell this, or I want this to make me famous and loved, or I want this to make me whole, or worse, I want this to make others whole.) And yet we continue to write, paint, sculpt, and compose. Is this foolish of us?

- Jonathan Safran Foer, Everything Is Illuminated

4:812 — The dream of living forever with Brod. I have this dream every night. Even when I can’t remember it the next morning, I know it was there, like the depression a lover’s head leaves on the pillow next to you after she’s left. I dream not of growing old with her, but of never growing old, either of us. She never leaves me, and I never leave her. It’s true, I am afraid of dying. I am afraid of the world moving forward without me, of my absence going unnoticed, or worse, being some natural force propelling life on. Is it selfish? Am I such a bad person for dreaming of a world that ends when I do? I don’t mean the world ending with respect to me, but every set of eyes closing with mine. Sometimes my dream of living forever with Brod is the dream of our dying together. I know there is no afterlife. I’m no fool. And I know there is no God. It’s not her company I need, but to know that she won’t need mine, or that she won’t not need it. I imagine scenes of her without me, and I become so jealous. She will marry and have children and touch what I could never approach — all things that should make me happy. I cannot tell her this dream, of course, but I want to so desperately. She is the only thing that matters.

- Jonathan Safran Foer, Everything Is Illuminated